متخصص بیماری های داخلی


عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران

شکایات گوارشی

یبوست

یبوست چیست ؟
یبوست به صورت اجابت مزاج دشوار ، با دفعات کم و یا اجابت مزاج ناکامل تعریف می شود .بیشتر افراد حداقل سه بار در هفته اجابت مزاج می کنند اماا تعداد دفعات اجابت مزاج به تنهایی برای تشخیص یبوست کفایت نمی کند ، چرا که در بسیاری از بیماران مبتلا به یبوست ، تعداد دفعات اجابت مزاج طبیعی است اما اجابت مزاج با زور زدن بیش از حد ، سفت بودن مدفوع و احساس پری در قسمت تحتانی شکم و احساس ناکافی بودن دفع مدفوع همراه است .

یبوست
به چه علت هایی یبوست ایجاد می شود ؟
عوامل مربوط به شیوه زندگی نظیر کمبود فیبر در غذا،مصرف کالری زیاد،

بی‌تحرکی و کم آبی.برخی رژیم های کاهش وزن,

مصرف حبوبات وغلات بدون سبوس ونانهای سفید.کمبود ویتامین های گروهB

داروها از جمله آنتی‌اسیدهای حاوی آلومینیوم، داروهای “مهار کننده های کانال کلسیم” مانند آدالات که ازز جمله برای درمان فشارخون ‌بالا به کار می‌روند، آنتی‌هیستامین‌ها یا داروهای ضدحساسیت، ‌داروهای ضد افسردگی سه‌حلقه‌ای مانند ایمی‌پرامین، داروهای مخدر مانند کدئین، داروهای ضد التهاب غیراستروییدی مانند آسپیرین، ایبوپروفن و غیره، داروهای ضدکولینرژیک و ضد پارکینسون.
مکمل‌های غذایی از جمله مکمل‌های آهن و کلسیم.
بیماری های غد درون‌ریز شامل دیابت و کم کاری تیروئید.
  اختلالات متابولیسم،نظیر میزان کم پتاسیم و میزان بالای کلسیم خون.
بیماری های عصب‌شناختی مانند ام‌اس یا اسکلروز متعدد، پارکینسون و بیماری‌های نخاع.
اختلالات روانشناختی شامل افسردگی و اضطراب.
بیماریهای روده شامل تومورها، سندرم روده تحریک پذیر، بیماری‌های التهابی روده، تنگ شدن مجرای دفع ( بر اثر ایجاد جوشگاه زخم) و بیماری‌هایی راست‌روده.

کاهش اشتها

اگر چاق هستید، از بین رفتن اشتها فرصت خوبى براى كاهش وزنتان است. اما اگر بى اشتهایى به جاى چند روز، چند هفته طول بكشد و باعث لاغری بیش از حد و آب رفتن شما شود، این بى اشتهایى علت خاصى دارد.

علل بی اشتهایی:

تقریباً تمام عفونت ها مى توانند باعث بى اشتهایى شوند؛

مثلاً ویروس سرماخوردگى یا آنفلوآنزا ممكن است عامل آن باشد.

یا علل جدى تر مثل سل، كم كارى غده تیروئید،

بیمارى هاى قلبى ، ریوى

یا ناراحتی های كبدى ممکن است باعث بی اشتهایی شوند.

متأسفانه یكى از شایع ترین علائم اخطاردهنده ی اولیه ی سرطان بى اشتهایى است كه معمولاً با تغییر در حساسیت به مزه ها همراه است. بى اشتهایى مقاومت بدن در برابر خوردن هر چیزى است كه به فرآیند بهبود كمك می كند.بی اشتهایی

با این همه، فقط بیمارى علت كاهش اشتها نیست. گاهى چیزى كه به دلیل خاصى خورده اید، مثل یك دارو مى تواند عامل آن باشد.آنتى بیوتیك هایى مثل اریترومایسین، جوانه هاى چشایى را غیرفعال كرده و باعث كندى حركت غذا در روده شده و احساس پُرى و سیری بعد از خوردن غذا را طولانى مى كند.

كمبودهاى تغذیه اى مى توانند اشتهاى طبیعى را تضعیف كنند. مخصوصاً اشخاص مسن ممكن است گرفتار كمبود روى در رژیم غذایى باشند كه مى تواند جوانه هاى چشایى را از بین ببرد.

اگر بى اشتهایى برای مدت کوتاه و به ندرت باشد، جاى نگرانى ندارد. اما اگر آخرین بارى را كه از غذا خوردن لذت برده اید به یاد ندارید، باید سعى كنید عادت عادى خوردن را باز به دست آورید.

اگر اخیراً یك برنامه ورزشى را شروع كرده اید، ممكن است دچار بى اشتهایى شوید تا بدن خود را با نیازهاى جدید تطبیق دهد.

به طور كلى، سلامت روانى نقش مهمى در اشتهاى شما دارد. تنش های روانى طولانی مدت مى تواند شما را به پُرخورى بكشاند. ولى فشارهاى روانی كوتاه مدت معمولاً اشتها را از بین مى برند. افسردگى نیز در برخى افراد باعث بى اشتهایى مى شود.

بى اشتهایى عصبى یا آنورکسیا (ANOREXIA) اختلالى است كه در افراد مبتلا- معمولاً دختران جوان- تقریباً باعث ترك كامل غذاخوردن مى شود. این بیماران وسوسه غذا خوردن دارند، ولى از ترس چاق شدن چیزى نمى خورند. براى آنها نخوردن به اندازه خوردن راحت است.

زردی(ایکتر)

تعریف زردی یا یرقان :

زردی بیماری نیست بلکه نوعی اختلال کبدی است که با بروز علائمی مانند : تغییر رنگ و زرد شدن پوست ، سفیدی چشم و همچنین تغییر رنگ ادرار به زرد پررنگ گاهی هم قهوه ای که بتدریج و با افزایش عدد «بیلی‏روبین» مناطق دیگر پوست مانند شکم و اندام‏ها زرد می‏شود. که ناشی از بالا بودن مقدار غلظت زردیبیلیروبین خون است می باشد.در حقیقت این علائم زنگ خطری است برای فردی که دچار این مسئله شده است زیرا زمینه ساز سایر بیماری ها مانند بیماری های کبدی می شود.

علل به وجود آورنده زردی یا یرقان :

کبد وظیفه هضم چربی را با ساختن و ذخیره کردن و خارج ساختن ماده ای به نام “صفرا” دارد که از شکسته شدن و تجزیه هموگلوبین(گلبولهای قرمز) حاصل می شود .این ماده عامل رنگ زرد ادرار و همچنین رنگ قهوه ای مدفوع است .در کیسه ای به نام “کیسه صفرا “توسط کبد ذخیره می شود.اما وقتی این ماده به مقدار غیر طبیعی وارد سیستم گردش خون شود باعث بروز علائم زردی یا یرقان می شود.
از علل بروز این مشکل می توان به:
هپاتیت یا التهاب کبد : که باعث التهاب بافت های کبد می شود و دلائل فراوانی نیز دارد مانند : مصرف برخی داروها ، عوامل ویروسی ، باکتریایی که گاهی با تماس با افراد آلوده ، استفاده از وسائل خالکوبی ، آشامیدن آب آلوده ، استفاده از سرنگ مشترک ، تزریق خون فرد آبوده به فرد سالم انجام می پذیرد.

انسداد مجرای صفرا: که به واسطه سنگ صفرا که یکی از عمده ترین دلایل ایجاد سنگ یبوست های طولانی و مزمن اشاره کرد.

توجه : بعضی از زردی چشمها مربوط به عارضه ای به نام”سندرم ژیلبرت”است. در این عارضه فرد هنگامی که دچار سرماخوردگی،گرسنگی یا اضطراب و عصبانیت است بیلیروبین خون افزایش یافته و چشمها و پوست بدن زرد میشود. این عارضه مادرزادی است و هیچگونه خطری %

خون در مدفوع

وقتي وجود خون در مدفوع با شکايت بيمار يا انجام آزمايش مسجل مي‌شود؛ چند گزينه مقابل پزشک قرار مي‌گيرد: خونريزي حاد است يا مزمن؟ علائم توام با آن کدام‌اند؟ خون خارج‌شده از روده چه مشخصاتي دارد؟

خونريزي حاد يا مزمن: نوع حاد تهديدکننده حيات بيمار است و با حجم زياد و اختلال در ثبات علائم حياتي نمايان مي‌شود ولي نوع مخفي بي‌سر و صداست و ديده نمي‌شود.

خونريزي قرمز يا تيره: روشن‌بودن يا تيره‌بودن خون (دفع خون سياه: ملنا) مکان احتمالي ضايعه را نشان مي‌دهد. خونريزي قسمت فوقاني روده بزرگ يا حتي روده کوچک، تيره (تغيير رنگ گلبول‌هاي قرمز) و خونريزي نواحي انتهايي مانند راست روده و مقعد به رنگ روشن هستند.

علائم همراه با خونريزي: گاهي خونريزي اصلا مشهود نيست و بيمار فقط با درد مداوم و منتشر شکم، خستگي، کسالت و حتي علائم کم‌خوني مانند لرزش، ضعف، رنگ‌پريدگي و… به پزشک مراجعه مي‌کند.

خونريزي ناشي از ضايعات خوش‌خيم شامل:

هموروئيد يا بواسير، شقاق مقعد، زخم منفرد ناحيه راست‌روده، ديورتيکول و آنژيو ديسپلازي

خونريزي ناشي از ضايعات بدخيم شامل:

پوليپ‌ها و تومورهاي بدخيم روده بزرگ

پوليپ‌ها: پيش‌زمينه سرطان روده بزرگ‌اند. حدود 30 درصد افراد تا 50 سالگي و 50 درصد تا 70 سالگي دچار پوليپ روده مي‌شوند. البته همه پوليپ‌ها در آينده به توده‌هاي بدخيم تبديل نمي‌شوند و حتما بايد نوع پوليپ مشخص شود.

تومور بدخيم روده بزرگ: بيشتر اوقات در مراحل پيشرفته بيماري کشف مي‌شوند. ضايعاتي که در طرف چپ روده هستند، خون قرمز روشن دفع مي‌کنند که با درد يا بدون درد است (تومورهايي که به مقعد نزديک‌ترند درد بيشتري دارند). ضايعاتي که در نواحي فوقاني روده بزرگ‌اند، دردهاي منتشر شکمي و خونريزي تيره يا مخفي ايجاد مي‌کنند که به‌صورت کم‌خوني و فقر آهن خود را نشان میدهند. دردهاي ادامه‌دار، تغيير در اجابت مزاج، تغيير در قطر مدفوع به‌خصوص در افراد بالاتر از 50-40 سال از علائم هشداردهنده و نيازمند بررسي‌هاي فوري است.

اسهال

اِسهال (به انگلیسی: Diarrhea) وضعیتی است که در آن فرد بیمار دست کم سه بار در روز دفع مدفوع روان یا مایع دارد. این حالت می‌تواند چند روز به طول بیانجامد و موجب کم آبی بدن می‌شود که در پی از دست دادن مایعات رخ می‌دهد. نشانه‌های کم آبی معمولاً با از بین رفتن کشش طبیعی پوست و تغییر در شخصیت آغاز می‌شود. این وضعیت می‌تواند پیشروی کند و در حالات حادتر منجر به کاهش ادرار، رنگ‌پریدگی، ضربان سریع قلب، و کاهش در پاسخگویی شود. ولی مدفوع روان اما بدون آب در کودکانی که از شیر مادر تغذیه می‌کنند می‌تواند طبیعی باشد.

عمده‌ترین دلیل اسهال عفونت روده‌ها است که ممکن است در پی این شرایط به وجود بیاید: ویروس، باکتری، انگل یا وضعیتی که به عنوان اسهال و استفراغ شناخته می‌شود. این آلودگی‌ها معمولاً از طریق غذا یا آبی حاصل می‌شوند که آلوده به مدفوع شده‌اند یا مستقیماً از فردی منتقل می‌شوند که به این بیماری آلوده شده است. این بیماری را می‌توان به سه دسته تقسیم‌بندی کرد: اسهال آبکی کوتاه مدت، اسهال خونی کوتاه مدت، و اگر به مدت بیش از دو هفته ادامه یابد، به عنوان اسهال پایدار شناخته می‌شود. اسهال آبکی کوتاه مدت می‌تواند در پی آلودگی به وبا باشد. اسهال خونی کوتاه مدت وضعیتی است که به عنوان دیسانتری هم شناخته می‌شود.شماری از عوامل غیرعفونی نیز ممکن است منجر به اسهال بشوند. این عوامل شامل این موارد هستند: پرکاری تیروئید، عدم تحمل لاکتوز، بیماری‌های التهابی روده، مصرف برخی داروها، سندروم روده تحریک‌پذیر و یک سری عوامل دیگر. در بیشتر موارد، برای شناخت عامل اصلی به کشت مدفوع نیازی نیست.

تهوع و استفراغ

علل تهوع و استفراغ

1-از علل مرکزی استفراغ

داروهای شیمی درمانی و مخدر ها
عفونت‌های حاد خصوصاً در بچه‌ها
علل متابولیک:حاملگی (اول صبح‌ها)، نارسایی کلیه،کتو اسیدوز دیابتی،افزایش کلسیوم

2-از علل رفلکسی  (مخیطی) استفراغ

التهاب و تحریک GI
آپاندیسیت
کوله سیستیت
پانکراتیت
گاستریت حاد یا پریتونئت‌ها
گاستروانتریت‌های ویروسی یا باکتریایی
مواد استفراغ آور مثل ایپکاک
زخم گوارشی (بلافاصله بعد از خوردن غذا)

3-انسداداستفراغ

انسداد رودهٔ کوچک یا بزرگ (در شرح حال بیمار استفراغ با بوی مدفوع دارد)
تنگی پیلور یا آشالازی و..(استفراغ چند ساعت بعد غذا و حاوی تکه‌های هضم نشده)

4-علل عصبی-مرکزی

افزایش فشار داخل مغزICP
لابیرنتینیت گوش داخلی
آسیب سر
میگرن
بیماری حرکت

5-علل سایکوژنیک(روانی)

تصاویر و بوهای زننده
آنورکسی و بولیمی

6-سایر علل

MI(سکته قلبی)
درد شدید مثل تورشن بیضه‌ها
بدخیمی‌های وسیع

اختلال بلع یا گیر کردن غذا

مسیر بلع غذا از دهان شروع می‌شود و تا تحویل غذا به معده ادامه دارد. هر گونه احساس گیرکردن غذاهای جامد و یا حتی مایعات در مسیر دهان تا معده را دشواری بلع یا دیسفاژی (dysphagia) می‌نامند.

مسیر دهان تا معده، یک لوله خالی معمولی نیست و ساختمانی عضلانی دارد، بنابراین اختلال حرکتی در این مسیر هم می‌تواند موجب بروز دشواری بلع شود.
علل احتمالی دیسفاژی با بلع دشوار شامل این موارد است:

 

بلعیدن غذا با سرعت زیاد یا گاز زدن تکه‌های بزرگ غذا.
نخورندن مقدار کافی آب به همراه غذا.
خوردن غذا هنگام درازکشیدن.
ابتلا به عارضه یا اختلالی که بر عضلات و اعصاب اثر گذاشته است، مانند سکته‌مغزی، بیماری پارکینسوندیسفازی یا ام‌اس(MS ).
وارد آمدن آسیب به مری، مانند ایجاد بافت جوشگاهی ناشی از بازگشت اسید معده به درون مری (ریفلاکس).
دچار بودن به بیماری‌هایی که بر مری فشار می‌آورند، مانند بزرگی قلب یا غده تیروئید.

مسیر بلع عضلانی است و زمانی که عضله با مشکلی درگیر باشد، بیمار در مصرف جامدات و مایعات با دشواری روبه‌روست؛ ولی اگر علت دشواری بلع، انسداد داخل مری باشد ـ مثلا تومور مری یا زخمی که ورم کرده است ـ فرد ابتدا فقط نسبت به جامدات حساسیت نشان می‌دهد و به تدریج وقتی تومور بزرگ می‌شود، مایعات هم به سختی فرومی‌رود.

بنابراین شرح حال بیمار مهم‌ترین عامل برای تشخیص درست علت است.

در مواردی که مشکل به داخل لوله مری مربوط است، برای تشخیص باید  آندوسکوپی انجام شود.

احساس گرسنگی مداوم

10علت گرسنگی مداوم:
1• بدن شما دچار کمبود آب شده است
کم شدن آب بدن، یکی از دلایل احساس گرسنگی است، در واقع کمبود آب در بدن حتی در سطح خفیف به عنوان نشانه گرسنگی ظاهر می‌شود.. اعلام گرسنگی و تشنگی از طریق هیپوتالاموس انجام می‌گیرد.

2• کربوهیدرات ساده زیاد مصرف می‌کنید
کربوهیدرات‌های ساده مانند مواد غذایی حاصل از آرد و شکر، سطح قند خون را به شدت افزایش می‌دهند و به سرعت پایین می‌آورند. پایین آمدن ناگهانی شکر خون باعث تحریک احساس گرسنگی می‌شود. از مواد غذایی سرشار از فیبر مانند بادام، سیب، پسته و غیره به جای کربوهیدرات‌های استفاده کنید.

3 • خواب شبانه شما بی‌کیفیت بوده است
کمبود خواب باعث افزایش هورمون Gherlin که محرک اشتها است و کاهش هورمون Leptinn که محرک احساس سیری است، می‌شود

4• به اندازه کافی چربی نمی‌خورید
چربی‌های اشباع‌نشده نیز همانند پروتئین باعث احساس سیری می‌شوند. از مغز میوه‌ها، آووکادو و روغن‌های سالم برای تأمین چربی موردنیاز بدنن استفاده کنید. به گفته متخصصین، ۲۰ الی ۳۰ درصد کالری موردنیاز روزانه بایستی از طریق چربی تأمین شود.

5• زیاد استرس دارید
از علل دیگر احساس گرسنگی دائمی داشتن استرس زیاد است. زمانی که تحت‌فشار هستید، بدن هورمون‌های استرس یعنی آدرنالین و کورتیزول بیشتری ترشح می‌کند. افزایش این هورمون‌ها باعث می‌شود بدن احساس کند موردحمله قرار گرفته و به انرژی نیاز دارد. در نتیجه اشتهای شما افزایش می‌یابد. همچنین استرس سطح ماده شیمیایی سروتونین را در مغز کاهش داده و باعث احساس گرسنگی کاذب می‌شود. سعی کنید از طریق شرکت در کلاس‌های یوگا یا روش‌های دیگر آرامش خود را به دست آورید.

6• بدن شما به پروتئین بیشتری نیاز دارد
از دلایل دیگر احساس گرسنگی دائمی کمبود مصرف پروتئین است. اگر در وعده‌های غذایی خود از پروتئین و چربی سالم استفاده کنید، مدتت بیشتری احساس سیری خواهید داشت. پروتئین نه تنها مدت طولانی‌تری در معده می‌ماند و احساس سیری می‌دهد، بلکه احساس گرسنگی را نیز سرکوب می‌کند. روزانه حداقل ۴۶ گرم پروتئین مانند ماست چکیده، تخم‌مرغ، گوشت و غلات سبوس‌دار بخورید.

7• وعده‌های غذایی را نادیده می‌گیرید
اگر صبحانه یا ناهار نخورید، بیشتر گرسنه می‌شوید. زمانی که معده برای مدتی طولانی خالی می‌ماند، هورمون گرسنگی Gherlin را بیشتر تولید می‌کند و اشتهای شما افزایش می‌یابد. سعی کنید بیش از ۴ الی ۵ ساعت وقفه بین وعده‌های غذایی ایجاد نشود. حتی اگر از صبحانه خوشتان نمی‌آید، در ساعت اول پس از بیدار شدن، چیزی مانند ماست، کره بادام‌زمینی یا تکه‌های سیب بخورید.

8• غذا را قورت می‌دهید و به اندازه کافی نمی جویدگرسنگی
از دلایل دیگر احساس گرسنگی دائمی نجویدن غذا به اندازه کافی است. اگر غذا را نجویده قورت دهید، معده پر می‌شود؛ اما مغز زمان کافی برای ثبت حس سیری نداشته است. در نتیجه همچنان اشتها خواهید داشت. سعی کنید به آرامی غذا بخورید و هر لقمه را کامل بجوید. حدود ۲۰ دقیقه زمان لازم است تا سیگنال سیری به مغز برسد.

9• در معرض تبلیغات مواد غذایی قرار دارید
با توجه به تبلیغاتی که ۲۴ ساعت شبانه‌روز و ۷ روز هفته در زندگی افراد وجود دارد، تعجبی ندارد که بسیاری از افراد همواره هوس خوردن می‌کنند.

10• از یک سری داروهای خاص استفاده می‌کنید
ممکن است برخی از داروهایی که برای رفع بیماری‌ها استفاده می‌کنید، باعث افزایش اشتها شود. داروهای ضدافسردگی و کورتیکواستروئیدها اشتها را افزایش می‌دهند و باعث می شوند دائما احساس گرسنگی کنید. در این مورد بهتر است با پزشک خود صحبت کنید.

آسیت(ورم شکم)

آب آوردگی شکم یا آسیت (Ascites)‏

به معنای جمع شدن مایع اضافی در شكم و ورم شكم است.
تشخیص آسیت با ماتیته جابجا شونده در دق (پزشکی) و سونوگرافی قابل انجام است. از نظر بالینی وقتی آسیت قابل تشخیص است که حجم مایعع بیش از 500 سی سی باشد.

علل آسیتآسیت
1-آسیت می‌تواند فرم پیشرفته ورم اندام‌ها به دنبال بیماری نارسایی قلبی باشد، یعنی وقتی نارسایی قلبی به درجات خیلی شدید می‌رسد، ورم پاها از مچ به ساق و از ساق به ران و در نهایت به شكم گسترش می‌یابد.
2-در مورد بیماری‌های كلیه كه یكی از آنها دفع شدید پروتئین از كلیه‌هاست نیز در صورت وخامت می‌تواند بیماری آسیت ایجادد شود.
3-اما عامل اصلی آسیت، سیروز كبدی است، سیروز كبدی به معنای آسیب ساختمان و عملكرد كبدی است.
4-علت دیگر آسیت می‌تواند انواع سرطان‌های داخل شكم مثل سرطان معده، سرطان كبد و سرطان روده بزرگ باشد كهه البته شیوع كمتری نسبت به سیروز کبدی دارند، ولی به عنوان اولین تظاهر این بیماری‌ها اهمیت دارند.
5-کمبود پروتیین و آلبومین و سوء تغذیه
66-کم کاری تیروئید