متخصص بیماری های داخلی


عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران

بیماری ها

زخم معده

زخم معده یا اولسر پپتیک (peptic ulcer disease) به معنی نوعی آسیب خوش‌خیم به مخاط و زیرمخاط دستگاه گوارش می‌باشد. معمولاً بین ترشح اسید معده و این آسیب ارتباط وجود دارد ولی امروزه عامل اصلی این زخم‌ها را وجود و تکثیر باکتری هلیکوباکتر پیلوری می‌دانند که از راههای مختلفی از جمله آسیب به لایه محافظ مخاط معده موجب ایجاد زخم معده می‌شود، از این‌رو درمان اصلی یک درمان آنتی بیوتیکی است.
بسته به محل آسیب مخاطی ما زخم معده یا دوازدهه را داریم . زخم معده اغلب همراه با زخم دوازدهه است و در مردان سیگاری، میانسال یا مسن،، با گروه خونی O و پراسترس بیشتر دیده می‌شود.زخمهای معده با سرعت کمتری از زخم اثنی عشر التیام می‌یابند، بیشتر احتمال بدخیمی دارند و اغلب همراه با التهاب معده ( گاستریت ) هستند.

زخم های گوارشی

زخم های گوارشی

علایم بیماری درد ناحیه فوقانی شکم (اپی گاستر) و سوزش سردل، سوء هاضمه، و وجود خون در مدفوع می‌باشد .معمولا درد مدت کوتاهی پس از مصرف غذا یا در زمان گرسنگی ایجاد می‌شود .. عکس رادیوگرافی پس از بلع باریم و آندوسکوپی در تشخیص ممکن است مفید باشد .اکثر زخمها کوچک هستند (با قطر کمتر از ۲ سانتیمتر) .پراکندگی زخمهای پپتیک معده معمولاً در آنتر (ابتدای معده) است.

ریفلاکس معده

علایم بیماری ریفلاکس:

1• سوزش سر دل که شایع‌ترین علامت ریفلاکس معده است. احساس سوزش می‌تواند از قفسه سینه شخص شروع شده و به گلو و گردن او برسد و معمولاً به همراه حس یک مزه ترش اسیدی یا تلخ در دهان است.ریفلاکس.jpg1

2• خس‌خس سینه و سرفه. این اتفاق وقتی می‌افتد که اسید معده به داخل گلو برگشته و از آن‌جا به داخل نای‌ و ریه‌ بریزد. در چنین حالتی قفسه سینه درد گرفته و ممکن است قورت دادن غذا برای شخص سخت و حتی دردناک شود.

3• باد گلو یا آروغ زدن. باد گلو باعث خروج اسید و گاز معده می‌شود و اگر زیاد اتفاق بیفتد، می‌تواند یکی از نشانه‌های بیماری ریفلاکس معده باشد.
این ناراحتی‌ها ممکن است تا 2 ساعت طول بکشند. دراز کشیدن بعد ازغذا، پوشیدن لباس‌هایی با کمر تنگ و یا حتی خم شدن می‌تواند باعث بدتر شدن علائم بیماری بشود.
بعضی از غذاهایی که باعث بدتر شدن ریفلاکس معده می‌شوند، عبارتند از:
• غذاهای ادویه دار
• شکلاتریفلاکس
• غذاهای چرب و سرخ شده
• نوشیدنی‌های کافئین‌دار مثل نوشابه و قهوه
• محصولات گوجه‌ فرنگی مثل سس یا رب گوجه فرنگی
• سرکه و خردل
• مرکبات و آب میوه‌های آن‌ها

روماتیسم مفصلی

روماتیسم مفصلی یا آرتریت روماتوئید، یک بیماری سیستمیک و مزمن است که باعث تخریب غضروف و ایجاد ضایعات استخوانی می‌شود. این بیماری معمولا در سنین 30 تا 50 سالگی بروز می‌کند و در زنان شایع‌تر است.

آرتریت بصورت قرینه‌ است، یعنی اگر یک زانو یا دست درگیر باشد، به احتمال زیاد طرف مقابل نیز درگیر می شود. در برخی افراد، بیماری از شدت کمی برخوردار بوده و با حداقل ضایعات مفصلی، در مدتی کوتاه همراه می‌باشد، ولی در برخی دیگر ضایعات پیشرونده و مزمن، به صورت پلی آرتریت می‌باشد و باعث اختلال در عملکرد مفاصل می‌شود.
نشانه‌ها:روماتیسم

بیماری شروع آهسته یا ناگهانی دارد و با علائم درد، تورم، گرمی، محدودیت حرکت و خشکی صبحگاهی مفاصل همراه است. درد مفاصل با استراحت و بی‌حرکتی تشدید شده و به مرور زمان در طی روز و با کار کردن و فعالیت آرام تسکین پیدا می‌کند.

التهاب مفصل به مرور زمان باعث تخریب غضروف مفصلی و ساییدگی استخوان و به دنبال آن تغییر شکل مفصل می‌شود.

در بیماری آرتریت، بیشتر مفاصل‌‌ انگشتان و کف دست‌، مچ‌ دست‌، آرنج‌ دست، پا، مچ‌ پا و گاهی اوقات مهره‌های گردنی درگیر می‌شوند.

بیماران ممکن است علائم خارج مفصلی (سیستمیک) مانند تب، ضعف، خستگی زودرس، بی‌اشتهایی ، کاهش وزن و برآمدگی‌های‌ زیر پوست‌ به نام ندول یا گره‌های روماتوئید داشته باشند. گاهی نیز درگیری عروق و اعصاب پوست یا سایر اعضای بدن مثل کلیه، ریه، طحال، کبد و… و درگیری چشمی و خونی دیده می‌شود.
علت:
ناشناخته‌است، ولی ایمنی سلولی و ایمنی هومورال، هر دو در ایجاد این بیماری نقش دارند. این افراد نسبت به دیگران شانس ابتلای بیشتری بهه بیماری های مزمن مانند پوکی استخوان ، عفونت ها، آلرژی، بیماری های گوارشی، بیماری های قلبی عروقی و فشار خون دارند.
درمان:
منظور از درمان این بیماری کاهش درد و ورم، کاهش یا توقف تخریب مفاصل و در مجموع بهتر کردن کیفیت زندگی فرد است.

خونریزی گوارشی

خون‌ریزی‌های دستگاه گوارش (GIB) به دو دسته با منشأ فوقانی و تحتانی تقسیم می‌شوند. خون ریزی‌هایی که در قسمت اثنی عشر به بالا رخ داده باشند، خون ریزی دستگاه گوارش فوقانی (UGIB) نامیده می‌شوند. اگر محل خونریزی از دوازدهه تا مقعد باشد خونریزی دستگاه گوارشی تحتانی (LGIB) گفته می‌شود.

 
*علایم خون ریزی گوارشی فوقانیزخم

۱.استفراغ خون روشن با موادی با زمینه قهوه‌ای که نشانه خون ریزی قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.

۲. مدفوع قیری و بدبو، این نوع مدفوع که ملنا نام دارد بر وجود خون حداقل به مدت ۱۴ ساعت در دستگاه گوارش دلالت می‌کند. لذا اغلب بر خونریزی دستگاه گوارش فوقانی دلالت دارد.

۳. وجودخون قرمز روشن در مدفوع که این تظاهر بیشتر مربوط به خون ریزی قسمت تحتانی دستگاه گوارش است. اگر چه در خون ریزی‌های وسیع دستگاه گوارش فوقانی نیز چنین تظاهری می‌تواند وجود داشته باشد..

۴. خون ریزی مخفی گوارشی که در آزمایشات اختصاصی مربوط به مدفوع تشخیص داده می‌شود. این نوع خون ریزی بیشتر نشانه تومورهای دستگاه گوارشی است که معمولاً با علائمی نظیر کاهش وزن و کم خونی مزمن همراه‌است.

۵. علائم کم خونی مانند خستگی زودرس، سیاهی رفتن چشم، درد قفسه سینه یا تنگی نفس.

۶. شوک و افت فشار: از دست دادن شدید خون (بیش از یک لیتر خون در ۲۴ ساعت) ممکن است سبب بروز علائم شوک شود.

 
* علل خون ریزی گوارشی فوقانی

زخم‌های معده و دوازدهه (PU)، واریسهای گوارشی (عمدتاً در اثر مشکلات کبدی و افزایش فشار عروق مربوط به آن ایجاد می‌شوند)، آسیبهای مخاط معده (گاستریت اروزیو) و اثنی عشر (دئودنیت)، بیماریهای التهابی مری (ازوفاژیت) و بدخیمی‌ها.

مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (مانند آسپرین و بروفن) و الکل نیز می‌تواند باعث خون ریزی گوارشی به خصوص در ناحیه معده شود.

*علل خونریزی های گوارشی تحتانی

هموروئید یا بواسیر – شقاق یا فیشر  – پولیپ های روده – دیورتیکولوز – کولیت های زخمی -انواع  سرطانهای روده و …

چربی خون بالا

چربی خون عبارتست از بالا رفتن مقدارکلسترول و یا تری گلیسرید از مقدار طبیعی آنها در خون که باعث بیچربی1ماری چربی خون می شود. میزان این مواد در خون در اثر مصرف مواد غذایی بیش از میزان مورد نیاز یا هنگام بروز اختلال در سوخت و ساز چربی، افزایش می یابد.چربی خون و قندخون بالا و همچنین غلظت بالای خون باعث گزگز، مورمور شدن و خواب رفتگی پا می شود و به هنگام خواب، کف پا بسیار داغ می شود و فرد را بیدار می کند.سایر علایم چربی بالا شامل سردرد :سرگیجه:تلخی و خشکی دهان:ورم صورت:دردکف وساق پا و…میباشد.

افزایش چربی خون به چه صورت است؟
افزایش چربی خون همراه با بیماریهایی مانند کم کاری تیروئید، بعضی از بیماریهای کبدی و کلیوی ، بیماریهای قند(دیابت)) ، نارسایی مزمن کلیه، چاقی، بعضی از عفونتها ، اعتیاد به الکچربیل ، ایدز و … دیده می شود. افزایش چربی خون با تجمع در دیواره رگ ها، تنگی آنها را به دنبال دارد و به همین دلیل باعث افزایش خطر ابتلا به سکته مغزی، درد قفسه سینه و گرفتگی عروق می شود.برای تشخیص بالا بودن چربی خون، اندازه گیری دو نوع چربی خون یعنی کلسترول وتری گلیسیرید انجام می شود. دراین میان معمولاافزایش کلسترول به عنوان عامل بیماریزای جدیدتری مطرح میشود.

ترومبوز وریدی (DVT)

ترومبوز وریدی عمقی (به انگلیسی: Deep venous thrombosis) به معنای تشکیل لخته خونی در دیواره داخلی یک سیاهرگ عمقی است. این اختلال که به DVT معروف است، بیشتر سیاهرگ‌های اندام تحتانی را درگیر می‌کند.
سه عامل اصلی در ایجاد ترومبوز در عروق خونی نقش دارند شامل:
1- رکود جریان خوندی وی تی
2- افزایش انعقادپذیری
3-ضایعه دیواره رگ

عوامل افزایش خطرترومبوز وریدی عبارتنداز:
پس از اعمال جراحی (به ویژه جراحی‌های ارتوپدی)
بی حرکتی -شکستگی‌ها-نارسایی احتقانی قلب – ضربه به سیاهرگ‌ها -تومورها یا بیماری‌های بدخیم -حاملگی -ماه اول پس از زایمان
-استفاده از ضد بارداری‌های خوراکی -طولانی شدن استراحت مطلق – سابقه ترومبوز سیاهرگی عمقی
-آمبولی ریوی قبلی – آسیب طناب نخاعی -سکته مغزی
نشستن‌های طولانی مدت و یا مسافرت طولانی با اتومبیل، اتوبوس، قطار و هواپیما
مشکل ژنتیکی که باعث ایجاد ترومبوز (لخته خونی) گردد
گاهی به علت وریدهای واریسی -افزایش سن- چاقی -لوپوس – بورگر – افزایش پلاکت و گلبولهای قرمز

راه تشخیص ترومبوز وریدی :سونوگرافی داپلر رنگی از وریدهای اندام تحتانی
درمان ترومبوز وریدی :داروهای رقیق کننده خون مثل هپارین و وارفارین است

تالاسمی

تالاسمی یک اختلال خونی است که از طریق خانواده در بدن ( به ارث رسیده ) است که در بدن یک فرم غیر طبیعی هموگلوبین ( پروتئین موجود در گلوبول های قرمز خون مخصوص حمل اکسیژن ) ساخته می شود نتایج این اختلال تخریب بیش از حد سلول های قرمز خون، که منجر به کم خونی می شود. در این اختلال کم خونی، بدن به اندازه کافی، سلول های قرمز خون سالم (RBC) ندارد.
این بیماری به ارث می رسد به این معنی است که حداقل یکی از والدین باید حامل این بیماری باشند. این توسط یک جهش ژنتیکی، یا حذف برخی از ژن های کلیدی ایجاد می شود.
دو شکل اصلی تالاسمی، تالاسمی آلفا و بتا تالاسمی هستند.اگر هر دو پدر و مادر حامل تالاسمی باشند شما با احتمال 25 درصد فرم جدی تر این بیماری را به ارث می برید.
تالاسمی شایع ترین بیماری در مردم آسیای جنوب شرقی و مرکزی، دریای مدیترانه، شرق میانه، هند و شمال آفریقا است.
علائم تالاسمی چیست؟thalasemia-carrier

علائم تالاسمی بستگی به نوع آن دارد.
علائم تالاسمی مینور
تالاسمی مینور معمولا هیچ علامتی ندارد. و فقط باعث کم خونی کوچک می شود.
علائم بتا تالاسمی
بتا تالاسمی در دو نوع جدی، تالاسمی ماژور ( نیز آنمی کولی نامیده می شود ) و تالاسمی اینترمدیا وجود دارد.
علائم تالاسمی ماژور ( آنمی کولی ) به طور کلی تا 6 ماهگی ظاهر نمی شود. کم خونی شدید مربوط به این شرایط می تواند تهدید کننده زندگی باشد دیگر علائم عبارتند از:
تحریک پذیری
رنگ پریدگی
عفونت های مکرر
کاهش اشتهاتالاسمی
اختلال رشد
یرقان ( زردی پوست و سفیدی چشم )
اندام بزرگ
این شکل از تالاسمی معمولا آنقدر شدید است که نیاز به تزریق خون به طور منظم می باشد.
تالاسمی فرم متوسط با شدت کمتر تالاسمی بتا می باشد. در حالی که مردم با این حالت هنوز هم کم خونی داشته باشند آنها نیز به انتقال خون نیاز ندارد.

پوکی استخوان

پوکی استخوان یا استئوپروز Osteoporosis به معنی کم شدن تراکم استخوان است که بدنبال آن قدرت استخوان کم شده و شکننده میشود و شکننده شدن استخوان موجب میشود احتمال بروز شکستگی در آن بیشتر شود. پوکی استخوان معمولاٌ بتدریج پیشرفت میکند و هیچ علامتی از خود بروز نمیدهد تا وقتی که شکستگی بوجود میاید.

پوکی استخوان

پوکی استخوان میتواند در هر استخوانی از بدن ایجاد شود ولی معمولا در ستون مهره، لگن، مچ دست و دنده ها بیشتر دیده میشود.

 

علل بیماری
این بیماری در دوران یائسگی زنان بسیار شایع است زیرا در این دوران استروژن بسیار در بدن زنان کم می‌شود.

همچنینن کمبود مواد معدنی مانند کلسیم، پروتئین و ویتامین دی و استعمال دخانیات مانند سیگار باعث پوکی استخوان می‌شود. در شرایط کمبود مواد معدنی در رژیم غذایی، بدن این کمبود را از بافت‌های استخوانی می‌گیرد و این کار در طول زمان باعث فقر استخوان‌ها از لحاظ مواد معدنی و در نتیجه پوکی استخوان می‌گردد.

همچنین با بالا رفتن سن تخریب بافت استخوانی بیش از ساخت آن می‌شود و با گذشت زمان و در دوران کهنسالی این عارضه بروز می‌کند.

برخی از بیماری‌ها مثل پرکاری تیروئید، کم‌کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری کوشینگ و دیابت و

مصرف برخی داروها مثل کورتن و لووتیروکسین ٬فورزماید، هپارین ٬فنیتوئین نیز در طول زمان باعث پوکی استخوان می‌گردند.

عوامل دیگری نیز مثل

کم تحرکی یا کمبود وزن بیش از ۱۰٪ نسبت به وزن دوران جوانی یا بی‌ام‌آی کمتر از ۱۹ ٬عوامل وراثتی و اعتیاد به الکل باعث پوکی استخوان هستند.

کم کاری تیروئید

کم کاری تیروئیدهیپو تیروئیدی Hypothyroidism یا کم‌کاری غده تیروئید در بین بیماری‌های غدد درون ریز شایع‌ترین بیماری پس از دیابت می‌باشد. به زبان ساده این بیماری هنگامی ایجاد می‌شود که غده تیروئید نتواند به اندازه نیاز بدن هورمون تولید کند. هورمون غده تیروئید تری یدوتیرونین (T۳) و تیروکسین (T۴) است. این هورمونها وظیفه تنظیم مصرف انرژی، تولید گرما و تسهیل رشد در بدن را برعهده دارند. بیماری در زنان سه برابر شایع‌تر از مردان است.

علائم بالینی
ضعف و خستگی، خواب‌آلودگی، پوست خشک، خشن و سرد، عدم تحمل به سرما، کاهش تعریق، برادی کاردی یاا کندتپشی، زبان بزرگ، ادم (ورم) صورت (میکسدم)، فراموشکاری، یبوست، افزایش وزن، اختلالات قاعدگی، سقطهای مکرر، تاخیر در رفلکسها، کم‌خونی و درد مفاصل و عضلات. بیماری در بالغین سیر کندی دارد و تدریجی است.

اگر هیپوتیروئیدی در دوران نوزادی به سرعت تشخیص و درمان نشود ممکن است عقب‌ماندگی رشد جسمی یا آسیب ذهنی (کرتینیسم) اتفاق بیفتد. معروفترین علامت هیپوتیروئیدی در نوزادی بزرگی زبان، هیپوتونی (کم بودن فعالیت و تحرک) و دیر بسته شدن فونتانلها (ملاج سر) می‌باشد.

پرکاری تیروئید

پرکاری تیروئید Hyperthyroidism بیماری غده تیروئید است که در آن تیروئید بیش از مقدار طبیعی، هورمون ترشّح می‌کند. هورمون‌های غده تیروئید تیروکسین T4  و T3 هستند. در این حالت علائمی از بیماری از جمله تپش تند قلب، کاهش وزن، تعریق، عدم تحمّل گرما، لرزش و بیقراری نمایان می‌شود. از جمله بیماری‌هایی که موجب پرکاری تیروئید می‌شوند بیماری گریوز یا بیماری بازدو است.

تشخیص با اندازه‌گیری سطح خونی هورمون‌های غده تیروئید صورت می‌گیرد و در موارد خواص از طریق تست ید رادیواکتیو. هم‌چنین اغلب به‌دلیل فیدبک منفی هورمون‌های تیروئید بر هیپوفیز سطح خونی TSH هورمون محرکه تیروئید کاهش‌می‌یابد.

بیماری علائم مختلفی دارد البته امکان دارد بیمار در آزمایش‌های کلینیکال همه عپر کاری تیروئید1لائم را نشان ندهد

  • افزایش تعداد ضربان قلب به دنبال انجام کارهای معمول
  • افزایش خفیف فشار خون
  • تحریک پذیر بودن و بی قراری و تحریک پذیری شدید
  • افزایش تعریق و حساس شدن به گرما
  • ضعف عضلات به خصوص در ناحیه شانه، لگن و ران‌ها
  • لرزش و تنش‌های غیرارادی ترمور خصوصاً در دستان و انگشتان
  • کاهش وزن علی‌رغم اشتهای خوب
  • ریزش موپر کاری تیروئید
  • جدا شدن ناخن از بستر
  • تورم نوک انگشتان (چماقی شدن)
  • کشیده شدن پلک بالا به سمت پایین
  • تغییر در ضخامت پوست
  • افزایش حرکات دستگاه گوارش
  • گواتر یا بزرگی تیروئید
  • کاهش تعداد دفعات قاعدگی یا کاهش حجم خونریزی
  • بزرگ شدن پستان در آقایان
  • ضخیم شدن پوست در جلوی استخوان ساق پا
  • برجسته شدن چشم‌ها