متخصص بیماری های داخلی


عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران

گوارش

بیماری های مقعدی

 بیماری های مقعدی ؟

یکی از شایع ترین بیماری هایی که امروزه با آن برخورد میکنیم بیماری های ناحیه مقعد می باشد که خوشبختانه اکثرا به راحتی قابل درمان هستند . در درمان بیماری های مقعدی ، شرایطی که فرد بعد از ابتلا نسبت به درمان آن اقدام نکند و به مرور این بیماری پیشرفت کند و مانند هر بیماری پیشرفته دیگری مشکل ساز شود. عوامل مختلفی در بوجود آمدن این نوع بیماری ها وجود دارد از جمله عدم رعایت بهداشت فردی ، نشستن های زیاد ، عدم مصرف سبزیجات و آب آشامیدنی به اندازه کافی و …متاسفانه اکثر افرادی که به این نوع بیماری ها دچار می شوند از مراجعه به پزشک امتنا کرده و سعی در خوددرمانی میکنند ، مهمترین دلایل این رویکرد اشتباه ، شرم و حیا به علت پوشیده بودن ناحیه بیماری ، ترس از شنیدن پیشرفت بیماری ، ترس از بستری شدن و … می باشد .

 

درمان بیماری های مقعدی

بیماری های مقعدی و انواع آن:

 شقاق مقعد :

این نوع بیماری معمولا بر اثر پارگی قسمت بیرونی مقعد شکل می گیرد که معمولا بر اثر اجابت مزاج یا سفت یا خشک بودن مدفوع و حتی اسهال های آبکی بروز پیدا میکند . ترک مقعدی معمولا با درد و خونریزی بعد یا حین اجابت مزاج همراه است که به مرور فروکش کرده و با اجابت مزاج بعدی خود را مجددا نشان می دهد . در مواردی نادر این بیماری ممکن است نشانه ای از یک التهاب روده یا بیماری آمیزشی یا حتی سرطان باشد .

برای تشخیص این بیماری‌ها انجام تست‌های تکمیلی مانند کولونوسکوپی تحت بی‌هوشی نیاز است.در درمان بیماری های مقعدی استفاده از مکمل های نرم کننده مدفوع یا پسیلیوم با افزایش فیبر رژیم غذایی میتواند یبوست و اجابت مزاج را تحت تاثیر قرار دهد .

هموروئید یا بواسیر :

شایع ترین بیماری مقعدی هموروئید است که اکثرا در سنین 30 سال به بالا بروز پیدا میکند . درواقع وریدهایی در ناحیه مقعد تشکیل می شود که علت آن عموما فشار زیاد به ناحیه پایینی روده می باشد . این فشار ممکن است بر اثر زور زدن زیاد برای دفع مدفوع ، حاملگی ، پیری و … باشد . نشانه آن معمولا خارش بیش از حد ، خونریزی ، درد و بیرون افتادگی می باشد که اکثرا بر اثر دفع مدفوع اتفاق می افتد .

خارش در ناحیه مقعد غالبا بر اثر عدم بهداشت فردی یا حتی افراط در بهداشت بوجود می آید . اگر بدنبال درمان بیماری های مقعدی خود در خانه هستید پیشنهاد می شود روزانه دوبار به مدت 10 تا 15 دقیقه در لگن آب ولرم بنشینید . مصرف سبزیجات ، میوه ها و حبوبات هم باعث نرم شدن مدفوع می شود . همچنین در مواردی بیماری به قدری پیشرفت می کند که نیاز به جراحی می باشد . مراجعه زودهنگام به پزشک می تواند در روند درمان بیماری های مقعدی موثر باشد.

 

درمان بیماری های مقعدی

 

مقعد خارش دار :

همانطور که از نامش پیداست به خارش اطراف یا داخل مقعد برمیگردد .  علت اصلی آن هم عدم رعایت بهداشت فردی می باشد . پیشنهاد می شود در صورت ابتلا به این بیماری از لباس های گشاد استفاده کرده و مصرف قهوه ، نوشابه سیاه و چای را کاهش دهید . این موارد ساده می تواند در درمان بیماری های مقعدی تاثیر بسزایی داشته باشد . همچنین تشخیص زودهنگام  این بیماری توسط پزشک می تواند در عدم پیشرفت آن موثر باشد .

راهکارهای عمومی درمان بیماری های مقعدی :

همانطور که ملاحظه میکند وجهه تشابه تمامی بیماری های مقعدی بهداشت فردی می باشد . اگر در این زمینه توجه کافی شود می تواند در کاهش ابتلای افراد به این نوع بیماری ها بسیار موثر باشد . در صورت مشاهده کوچکترین علامت سریعا به پزشک مراجعه کنید وگرنه باید متاسفانه منتظر پیشرفت آن و حتی جراحی باشید . در درمان بیماری های مقعدی حساسیت و وسواس به خرج دهید بخصوص در زمینه بهداشت فردی و مصرف زیاد آب و سبزیجات .

خونریزی گوارشی

خون‌ریزی‌های دستگاه گوارش (GIB) به دو دسته با منشأ فوقانی و تحتانی تقسیم می‌شوند. خون ریزی‌هایی که در قسمت اثنی عشر به بالا رخ داده باشند، خون ریزی دستگاه گوارش فوقانی (UGIB) نامیده می‌شوند. اگر محل خونریزی از دوازدهه تا مقعد باشد خونریزی دستگاه گوارشی تحتانی (LGIB) گفته می‌شود.

 
*علایم خون ریزی گوارشی فوقانیزخم

۱.استفراغ خون روشن با موادی با زمینه قهوه‌ای که نشانه خون ریزی قسمت فوقانی دستگاه گوارش است.

۲. مدفوع قیری و بدبو، این نوع مدفوع که ملنا نام دارد بر وجود خون حداقل به مدت ۱۴ ساعت در دستگاه گوارش دلالت می‌کند. لذا اغلب بر خونریزی دستگاه گوارش فوقانی دلالت دارد.

۳. وجودخون قرمز روشن در مدفوع که این تظاهر بیشتر مربوط به خون ریزی قسمت تحتانی دستگاه گوارش است. اگر چه در خون ریزی‌های وسیع دستگاه گوارش فوقانی نیز چنین تظاهری می‌تواند وجود داشته باشد..

۴. خون ریزی مخفی گوارشی که در آزمایشات اختصاصی مربوط به مدفوع تشخیص داده می‌شود. این نوع خون ریزی بیشتر نشانه تومورهای دستگاه گوارشی است که معمولاً با علائمی نظیر کاهش وزن و کم خونی مزمن همراه‌است.

۵. علائم کم خونی مانند خستگی زودرس، سیاهی رفتن چشم، درد قفسه سینه یا تنگی نفس.

۶. شوک و افت فشار: از دست دادن شدید خون (بیش از یک لیتر خون در ۲۴ ساعت) ممکن است سبب بروز علائم شوک شود.

 
* علل خون ریزی گوارشی فوقانی

زخم‌های معده و دوازدهه (PU)، واریسهای گوارشی (عمدتاً در اثر مشکلات کبدی و افزایش فشار عروق مربوط به آن ایجاد می‌شوند)، آسیبهای مخاط معده (گاستریت اروزیو) و اثنی عشر (دئودنیت)، بیماریهای التهابی مری (ازوفاژیت) و بدخیمی‌ها.

مصرف داروهای ضدالتهابی غیر استروئیدی (مانند آسپرین و بروفن) و الکل نیز می‌تواند باعث خون ریزی گوارشی به خصوص در ناحیه معده شود.

*علل خونریزی های گوارشی تحتانی

هموروئید یا بواسیر – شقاق یا فیشر  – پولیپ های روده – دیورتیکولوز – کولیت های زخمی -انواع  سرطانهای روده و …

پانکراتیت(ورم لوزوالمعده)

التهاب پانکراس (لوزالمعده) را پانکراتیت می‌گویند.

پانکراس غده‌ای پهن، مسطح و بلند است که در پشت معده در قسمت فوقانی شکم قرار دارد. این غده آنزیم‌های مؤثر در هضم غذا و همچنین هورمون‌هایی را تولید می‌کند که بر نحوه تنظیم فرایندهای مربوط به قند (گلوکز) در بدن اثر می‌گذارند.
این بیماری به دو صورت حاد و مزمن بروز می‌یابد؛ در پانکراتیت حاد بیماری به یکباره فرد را درگیر می‌کند و چند روز طول می‌کشد، حال آن که پانکراتیت مزمن طی چندین سال بروز می‌یابد. موارد خفیف التهاب پانکراس بدون درمان برطرف می‌شود، اما موارد شدید عوارض خطرناکی را به دنبال دارد.

علائم پانکراتیت حاد

درد قسمت بالای شکم که در پشت بدن نیز منتشر می‌شود و با خوردن غذا، به ویژه غذاهاپانکراتیتی پرچرب، تشدید می‌شود.
ورم شکم همراه با درد
حالت تهوع و استفراغ
تب
افزایش ضربان قلب

 

علل پانکراتیت حاد
از شایعترین علل پانکراتیت مصرف الکل و سنگ کیسه صفرا است، که قریب به ۸۰ تا ۹۰ درصد موارد راشامل میشود.

سایر علل ایجاد پانکراتیت شامل : تری گلیسرید بالا  – تروما یا ضربه های غیر نافذ شکمی – بدنبال برخی جراحی ها – مصرف برخی داروها  مثل :آزاتیوپرین , سولفونامیدها ,استروژن ها ,سدیم والپروئیک  و … عفونتهای ویروسی , سرطان پانکراس  و …

بیماریهای مقعد

سه بیماری شایع ناحیه مقعد

1- بواسیرهمورویید

بواسیر شایع ترین بیماری مقعد است. در حقیت، احتمالاً نیمی از افراد تا سن 50 سال، بواسیر را تجربه می‏کنند. بواسیر وریدهایی در ناحیه مقعدی است. به هر علتی فشار بیش از حد به پایین راست روده و ناحیه مقعدی وارد شود، به طور غیرطبیعی این وریدها متورم می‏شوند.
این فشار زیاد می‏تواند به علت زور ‏زدن برای دفع مدفوع، اکثرا در اثر اسهال مزمن و کمتر به علت یبوست، حاملگی،پیری یا علل دیگر باشد.
بواسیرهای خارجی به صورت توده نرم و متورم یا و توده سفت در اطراف ناحیه مقعدی ظاهر می‏شوند و بواسیرهایی داخلی در داخل کانال مقعدی ایجاد می‏شوند.
شایع ترین علایم بواسیر شامل خارش و خونریزی، بیرون زدگی و درد می‏باشند. خونریزی اغلب به دنبال دفع مدفوع اتفاق می‏افتد. بواسیر ممکن است افتادگی پیدا کند (به بیرون بلغزد) و از طریق مقعد بیرون بزند.

راههای پیشگیری از بواسیر شامل :
تغییرات عادات غذایی و نحوه زندگی به طور منظم بیرون روی را افزایش دهید و با خوردن آب فراوان و خوردن میوه‏ ها، سبزیجات، سبوس و حبوبات قوام مدفوع را نرم نگه دارید. تداوم نظم حرکات روده می‏تواند باعث بهبود یا جلوگیری از یبوست و زور ‏زدن شود.

2- مقعد خارش دارفیشر حاد
شایع ترین علت خارش معقد، بهداشت بد و نامناسب و یا افراط در بهداشت است.
سایر علل شامل بواسیر، انگل‏ها بویژه کرمک، عفونت‏های پوستی و واکنش‏های حساسیتی خاص می‏باشد (اما به آنها محدود نمی‏شود).
مصرف موادغذایی مانند قهوه، چای، نوشابه سیاه و مرکبات ممکن است با خارش ناحیه مقعد همراه شوند.
همچنین البسه تنگ و چسبان می‏توانند با خارش ناحیه مقعد همراه باشند.

 

3- شقاق مقعد

فیشرم
شقاق‏ها، پارگی‏های کوچک در کانال مقعدی هستند. این پارگی ها معمولاًً در طی عبور مدفوع سفت یا بزرگ بر روی بافت مقعدی ایجاد می‏شوند.
شقاق های مقعدی شایع بوده و معمولاً بدون درمان خاصی ترمیم مییابند. در بعضی از بیماران، وقتی که شقاق‏ها ترمیم نیابند این حالت مزمن می‏شود

علایم شقاق:
بیماران مبتلا، درد را در حین دفع مدفوع تجربه می‏کنند. درد ممکن است بعد از اتمام بیرون روی طول کشیده و تا بیرون روی بعدی فروکش نماید. سایر عوارض می‏توانند شامل خونریزی، خارش و ترشح باشند.

بیماری التهابی روده

بیماری التهابی روده ( IBD )

بیماری التهابی روده ( IBD )

بیماری های کرون و کولیت زخمی روده شرایطی است که باعث التهاب و زخم شدن لایه داخلی راست روده و کولون (روده بزرگ) می شود. این حالت در حقیقت واکنش بدن به آسیب یا جراحت وارد شده به این عضو است و می تواند باعث قرمز شدن، ورم روده، دردناک شدن این ناحیه شود. هنگام ابتلا به کولیت روده، زخم های کوچک در سطح روده ایجاد می شود و این زخم ها ممکن است خون ریزی کرده و باعث ایجاد چرک التهاب رودهشود. این التهاب معمولاً از راست روده و قسمت پایین روده بزرگ شروع می شود، اما می تواند کل ناحیه کولون (روده بزرگ) را نیز تحت تاثیر خود قرار دهد. اگر کولیت روده فقط بر راست روده تاثیر داشته باشد، در اصطلاح به آن پروکتیت گفته می شود.

اما  کرون میتواند از دهان تا مقعد را در گیر کند.

علایم شامل:درد شکم- اسهال خونی یا دفع بلغم وچرک-کم خونی -زخم وفیستول وشقاق مقعدوعلایم خارجج روده ای میباشد.