متخصص بیماری های داخلی


عضو انجمن متخصصین گوارش و کبد ایران

کبد و کیسه صفرا

هپاتیت

هپاتیت (به انگلیسی: Hepatitis) به معنی التهاب در پارانشیم کبد است و به دلایل مختلفی می‌تواند ایجاد شود که بعضی از آنها قابل سرایت هستند و برخی مسری نیستند.برخی ایجاد هپاتیت حاد میکنند و برخی مزمن میشوند .

علل هپاتیت:
1-ویروسی:A-B-C-D-E-F-G
شامل ویروسهای HAV, HBV, HCV , HDV , HEV . ,…که از بین این ویروسها بیشتر هپاتیت های B,C,D میتوانند مزمن شوند .

2-دارویی:مثل متیل دوپا (در فشار خون استفاده میشود )

نیتروفورانتوئین (که انتی بیوتیک است )

ایزو نیازید (که در درمان سل استفاده میشود ).

برخی مسمومیت های دارویی مثل استامینوفن, تتراکلرید کربن, مشتقات بنزن و…
3- هپاتیت اتوایمیون

بیماری که در آن بدن بیمار علیه سلولهای کبدی خود  اتو آنتی بادی هایی میسازد و باعث التهاب و تخریب کبد میشود مثل ANA,AMA,anti -LKM,ASMA علایم هپاتیت اتوایمیون شامل :یرقان پیشرونده ,بی اشتهایی ,بزرگی کبد ,درد شکمی, خستگی ,تب ,آمنوره, علایم خارج کبدی مثل: بثورات پوستی تیروئیدیت ,,درد مفصلی کم خونی همولیتیک, نفریت ,سیکا ونهایتا سیروز کبدی است .
4-هپاتیت الکلی: علایم این بیماری ازبدون علامت تا نارسایی شدید کبدی همراه با یرقان آسیت خونریزی گوارشی و آنسفالوپاتی  (کومای کبدی) متفاوت است .بیماری کبدی الکلی به سه شکل بروز میکند , ;کبد چرب الکلی ,هپاتیت الکلی و سیروز الکلی.
5- استئوهپاتیت غیر الکلی

کبد چرب

کبد چرب (به انگلیسیfatty liver)

در پزشکی حالتی برگشت‌پذیر از تجمع واکوئول‌های چربی در سلول‌های کبدی است که با التهاب کبد مشخص می‌شود.

این حالت ممکن است در افرادی که الکل مصرف می‌کنند ایجاد شود، ولی در ایران این بیماری علل دیگر دارد و «کبد چرب غیرالکلی» نامیده می‌شود. فرم غیرالکلی این بیماری در تعدادی از اختلالات بالینی مانند دیابت، چاقی و سوء تغذیه رخ می‌دهد.

وجود چربی در کبد طبیعی است، اما اگر این میزان از چربی بیش از ۵ تا ۱۰ درصد وزن کل کبد شود، فرد به بیماری کبد چرب دچار شده است.این بیماری نشانه ی خاصی ندارد اما بعد از رعایت نکردن و پیشروی این بیماری در کبد باعث سوءهاضمه شده و در نهایت منجر به سیروز کبدی وحتی مرگ انسان می شود.کبد چرب

علل کبد چرب

علت اصلی بروز کبد چرب ناشناخته‌ است، ولی تعدادی از اختلالات بالینی معین به عنوان علل زمینه‌ای شناخته شده‌اند. هفتاد درصد بیماران مبتلا به کبد چرب چاق هستند. دیابت و بالا بودن چربی‌های خون نیز از علل زمینه‌ای آن می باشند. عوامل مختلفی که باعث تغییر متابولیسم در بدن می‌شوند، شامل کاهش ناگهانی وزن، سوء تغذیه، تغذیه وریدی و گرسنگی طولانی مدت مانند گرفتن روزه نیز ممکن است باعث کبد چرب شوند.

انجام بعضی از جراحی‌های شکم شامل برداشتن کیسه صفرا، برداشتن قسمتی از روده یا معده، جراحی روی لوزالمعده و مصرف بعضی از داروهای خاص شامل هورمون استروژن، کورتون (استروئیدها، آمیودارون، تاموکسی فن، والپروات سدیم) نیز از علل زمینه ساز کبد چرب هستند . در کودکان اختلالات مادر زادی شامل سوء جذب چربی‌ها، سیستیک فیبروزیس وبیماری ویلسون با کبد چرب همراه هستند.

درمان کبد چرب:

بر اساس علت ایجاد بیماری متفاوت است . در کل هر درمانی که باعث افزایش سوخت و ساز چربی های بدن و کبد شود موثر است شامل ورزش و پیاده روی , پرهیز غذایی و استفاده از غذاهای کم کالری  و چربی سوز و نهایتا درمان دارویی. که همه این روش ها باید  باعث کاهش وزن و تنظیم  BMI بیمار شود .

در صورتی که کبد چرب  درمان نشود وپیشرفت نماید نهایتا باعث نارسایی کبد میشود .

سنگ صفراوی (سنگ کیسه صفرا)

سنگ کیسه صفرا(کوله لیتیاز) یعنی تشکیل سنگ در داخل کیسه صفرا. کیسه صفرا عضوی در بخش تحتانی کبد است که صفرای ترشح شده از کبد در آن تجمع یافته هنگام نیاز از طریق مجرای صفراوی مشترک (CBD) به روده کوچک ریخته می‌شود.سنگ صفرا

سنگ کیسه صفرا بسیاری اوقات هیچ علامتی ندارد که به درمان نیز نیاز ندارد.
سنگ کیسه صفرای علامت دار ممکن است موجب کوله‌سیستیت مزمن شود.

علائم بیماری به صورت کولیک صفراوی (درد مزمن به مدت ساعت‌ها در ربع فوقانی راست شکم که به پشت و شانه راست انتشار دارد) گاه همراه با تهوع و استفراغ است. گاهی درد به دنبال مصرف غذای چرب می‌باشد. ممکن است بیماری سال‌ها علائم سنگ کیسه صفرا را داشته باشد ولی وارد مرحله حادنشود.

 

سنگ کیسه صفرا در این افراد بیشتر دیده می‌شود:

خانم‌های میانسال (۵۰–۴۰ ساله)،

مصرف قرص‌های ضد حاملگی و استروژن،

چاقی، کاهش وزن سریع، gallstones_400

دیابت یا سیروز،

رژیم غذایی پرچرب و کم فیبر،

سابقه خانوادگی بیماری کیسه صفرا.

 

تشخیص سنگ صفراوی:

سونوگرافی و کولانژیوگرافی آندوسکوپیک پس رونده (ERCP) گاه در تشخیص مفید است.

 

درمان سنگ صفراوی:
کله سیستکتومی (برداشتن کیسه صفرا) معمولاً درمان انتخابی سنگ کیسه صفرا می‌باشد.

کله سیستکتومی با لاپاروسکوپ امروزه بهتر از کله سیستکتومی با جراحی باز است.

البته سایر روشها مانند مصرف اورسودوکسی کولیک برای حل کردن سنگ‌های صفراوی نیز ممکن است. باید این دارو به مدت دو سال مصرف شود و در برخی بیماران (به خصوص سنگ‌های کوچک کلسترولی)مؤثر می‌باشد.

در این بیماران همچنین رژیم کم چربی و مسکن تجویز می‌شود.

از درمانهای جدید سنگ کیسه صفرا در موارد غیر حاد تزریق مواد حلال از طریق پوست به کیسه صفرا و

نیز شکستن سنگ‌ها به کمک شوک امواج ارسالی از خارج از بدن (E.S.W)است.
در کوله سیستیت حاد درمان انتخابی جراحی فوری است.